Kazimierz Święs

Ś.P. Ks. Bp dr hab. Kazimierz Ryczan (1939-2017)

Ryczan Kazimierz, biskup diecezji kieleckiej, pra­cownik Instytutu Teologii Pastoralnej i Kate­chetyki KUL, członek honorowy Stowarzyszenia Kanonistów Polskich.

Urodził się 10 lutego 1939 r. w Żu­rawicy koło Przemyśla, w rodzinie Stanisła­wa i Joanny z domu Karut. Po ukończeniu Lice­um Ogólnokształcącego im. K. Morawskiego w Prze­myślu wstąpił w 1956 r. do Wyższego Se­mi­na­rium Duchownego obrządku łaciń­skiego w Prze­myślu. Studia seminaryjne przerwała dwuletnia służba wojsko­wa (1960-1962) w J.W. 4884 w Morągu. Święcenia ka­płańskie przyjął 16 czerwca w katedrze przemyskiej z rąk bp. F. Bardy. Po święceniach posługiwał w parafii Szebnie, a potem w Rze­szowie. Następnie został skierowany na studia specjalistyczne na KUL do In­stytutu Teologii Pa­storalnej – Sekcja Teologii Praktycznej, gdzie uzy­skał li­cen­cjat ko­ściel­ny na podstawie pracy pt. Społeczno-religijne uwarunkowania powo­łań kapłańskich i zakonnych w diecezji prze­my­skiej obrządku łacińskiego w latach 1900-1960, napisanej pod kierun­kiem ks. prof. dr. hab. J. Maj­ki. Po li­cencjacie pracował jako dusz­pa­sterz akademicki w Rzeszowie, prowadził też wykłady z katolickiej nauki społecznej w WSD w Prze­myślu. W 1976 r. powró­cił na KUL i został pracownikiem naukowym. Tutaj po dokończeniu studiów do­ktoranckich 23 maja 1978 r. obronił pracę doktorską pt. Ciągłość i zmiana tradycji religijnej. Studium so­­cjo­logiczne na przykładzie wy­branej społeczności miejskiej napisaną pod kierunkiem ks. prof. dr. hab. W. Piwowarskiego. W 1992 r. uzyskał sto­pień doktora habilito­wa­nego i został powołany na Kierownika Ka­te­dry Socjologii Religii w In­stytucie Teologii Pastoralnej KUL. Funkcję tę peł­nił do 2011 r. Tytuł habilitacji: Wartości katolików a typ środowiska miejskiego. W latach 1983-1993 był wicedyrektorem, a potem dyrek­to­rem Konwiktu Księ­ży Studentów KUL. Wybrany na prodziekana Wy­działu Teologii KUL, urzędu tego nie podjął, bo 17 lipca 1993 r. Ojciec Święty Jan Paweł II mianował go bisku­pem diecezjalnym w Kielcach. Święcenia biskupie otrzymał w Kielcach 11 wrześ­nia 1993 r. z rąk kard. Franciszka Ma­charskiego, abp. Edwarda Nowaka i bp. Mieczy­sła­wa Jaworskiego. Za dewizę biskupią przyjął słowa: In vinculo com­mu­nionis („W więzach wspólnoty”). Po objęciu diecezji utworzył Świę­to­krzyski Instytut Teo­logiczny, gdzie kształcili się katecheci. Z inicjatywy Biskupa Wyż­sze Seminarium Duchowne w Kielcach zostało 9 maja 2009 r. włączone do Wy­działu Teologii KUL. Dokonał też reorganizacji sieci parafialnej w diecezji, ery­gując 26 nowych parafii, w tym parafię personalną dla osób głuchoniemych i słabo słyszących. W Konferencji Episkopatu Polski K. Ryczan pełnił funkcję przewodniczącego Rady Episkopatu do Spraw Społecznych (Iustitia et Pax), był członkiem Rady Głównej, Ra­dy Naukowej oraz delegatem KEP ds. Duszpaster­stwa Ludzi Pracy. Od 1995 był członkiem Rycerskiego Zakonu Świętego Grobu Jerozo­lim­skiego w stopniu komandora z gwiazdą. Od 11 października do 28 li­stopada 2014 r. był Administratorem Apostolskim Diecezji Kie­leckiej. Zmarł 13 września 2017 r. w Kielcach.

Praca naukowo-badawcza biskupa K. Ryczana była skoncentro­wa­na na pro­blematyce z zakresu socjologii religii, teologii pastoralnej i ka­tolickiej nauki społecznej. Socjologię religii uprawiał zgodnie z nurtem przyjmowanym w KUL, a wyznaczonym w dużej mierze przez prace ks. prof. J. Majki i ks. prof. W. Piwowarskiego. W zasadzie były to ba­dania socjologiczne prowadzone w ra­mach paradygmatu przyjmo­wa­nego w teologii pastoralnej. Studiując teologię pastoralną, bp K. Ryczan dobrze wiedział, że realizacja posługi zbawczej Ko­ścioła przebiega zawsze w konkretnych uwarunkowaniach społeczno-kultu­rowych. Z tego też względu w refleksji teologiczno-pastoralnej nad działalno­ś­cią zbawczą Kościoła sięgał do nauk dostarczających danych o rze­czy­wistości społecznej. W badaniu religijności biskup Kazimierz Ryczan opowiadał się za substancjalną, inaczej treściową definicją zja­wisk reli­gijnych, natomiast w ope­racjonalizacji pojęcia „religijność” przyjmo­wał jej wielowymiarowy model. Po­dejmował też próby włas­nego ujęcia tej problematyki, rozróżniając religię i reli­gijność. Ta pierwsza ozna­cza, zdaniem biskupa Ryczana, pozytywną relację czło­wieka do Boga. Relacja ta kształtuje się przez poznanie, uznanie i pod­po­rządkowanie się Bogu. Ta druga oznacza manifestacje indywidualne i spo­łeczne te­goż podporządkowania. W swych koncepcjach teore­tycznych i bada­niach em­pirycznych świadomie ograniczał się do chrześcijańskiego kontekstu społecz­ne­go. Oryginalnym wkładem K. Ryczana w socjologię religii są badania nad po­wołaniami ka­płań­skimi, tradycją religijną oraz wartościami religijno-moralnymi. Tutaj wskazywał na postępujące procesy przemian oraz potrzebę odpo­wiedniej reakcji ze strony teo­lo­gii pastoralnej oraz duszpasterstwa. W publikacjach z za­kresu katolic­kiej nauki społecznej K. Ryczan po­dejmował tematykę wartości pod­stawowych społeczeństwa, zaanga­żowania katolików w życie spo­łecz­ne i polityczne, podstawowych za­sad ładu społecznego. Jest auto­rem 12 pozycji książkowych, 67 arty­kułów naukowych, 14 popularno­nau­kowych, 2 haseł en­cy­klo­pedycz­nych oraz 19 introdukcji. Wypromował 14 dok­torów. Najczęściej pub­likował w takich czasopismach, jak: „Ro­czniki Teolo­giczne”, „Roczniki Nauk Społecznych”, „Collectanea Theo­lo­gica”, „Ateneum Kapłańskie”, „Homo Dei”, „Chrześcijanin w świecie”, „Zeszyty ODiSS”. Nale­żał do To­warzystwa Nau­ko­wego KUL oraz Pol­skiego Towarzystwa Socjolo­gicz­nego. W całej swojej ży­cio­wej drodze realizował wyrażoną w bisku­pim zawoła­niu zasadę: In vinculo com­mu­nionis. Człowiek wielkiej ży­czliwości i dobroci, przyjaciel KUL, otwarty na dialog profesor, ojciec dla kapłanów, mistrz i opie­kun dla swoich studentów.

R.I.P.

 

BIBLIOGRAFIA

Kamiński Ryszard, Życie i działalność naukowo-dydaktyczna biskupa prof. dra hab. Kazimierza Ryczana w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, Roczniki Teologiczne 51 (2004), z. 6, s. 9-15.

Kościół – komunia i dialog. Księga pamiątkowa ofiarowana Księdzu Bisku­powi Kazimie­rzowi Ryczanowi w 75 rocznicę urodzin, red. P. Kantyka, J. Czerkawski, T. Siemie­niec, Wydawnictwo Jedność, Kielce 2014.

Ryczan Kazimierz, Powołania kapłańskie i zakonne w Polsce, w: Z badań nad religijno­ścią polską. Studia i materiały, red. W. Piwowarski, W. Zda­niewicz, Pallottinum, Po­znań–Warszawa 1986, s. 169-179.

Ryczan Kazimierz, Przemiany tradycji religijnej, w: Przemiany religijności społeczeń­stwa polskiego w świetle badań lubelskiego środowiska nau­kowego, red. W. Piwo­warski, J. Styk, Polskie Towarzystwo Socjo­lo­giczne, Sekcja Socjologii Religii i Od­dział Lubelski, Lubelskie Towa­rzy­stwo Nau­kowe, Warszawa 1993, s. 27-37.

Ryczan Kazimierz, Religijność Polaków w opinii duszpasterza, Ateneum Ka­płańskie 141 (2003), nr 2-3, s. 206-218.

Ryczan Kazimierz, Wartości katolików a typ środowiska miejskiego, Re­da­kcja Wydaw­nictw KUL, Lublin 1992.

Święs Kazimierz, Socjologia religii w ujęciu Ks. Biskupa prof. Kazimierza Ryczana, w: Religijne wymiary życia społecznego, red. H. Mielicka–Pa­włowska, Uniwersytet Ja­na Kochanowskiego, Kielce 2013, s. 17-28.

W Służbie wartościom. Księga pamiątkowa poświęcona księdzu bisku­po­wi profesorowi dr. hab. Kazimierzowi Ryczanowi z okazji 60-lecia uro­dzin, red. R. Kamiński [i in.], Wydawnictwo Jedność, Kielce 1999.



Ks. dr hab. Kazimierz Święs, prof. KUL – Katedra Teologii Pastoralnej Społecznej, Instytut Teologii Pastoralnej i Katechetyki, Wydział Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pa­wła II, Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin; e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Information about Author: Rev. Kazimierz Święs, Professor – Department of Social Pastoral Theology, Pastoral and Catechetic Institute, Faculty of Theology at the John Paul II Catholic University of Lublin, Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin, Poland; e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.