Mirosław Sitarz*

Instytucja synodu diecezjalnego powstała najpierw jako praktyka podyktowana potrzebą chwili około połowy II w. w wyniku poczucia głębokiej jedności wspólnot chrześcijańskich i potrzeby konsultacji
w sprawach wiary. Dopiero później przepisy kościelne – początkowo partykularne, a następnie powszechne – zaczęły regulować poszczególne kwestie związane z synodem. W życiu Kościoła partykularnego synod diecezjalny przyjmował różne funkcje, w zależności od częstotliwości, z jaką byłvzwoływany, i od warunków kulturowych i eklezjalnych, w których działał[1]. Pierwszy synod w Auxerre (Antisiodorensis) z 578 r. (?) wprowadził dwa zgromadzenia – jedno złożone ze wszystkich prezbiterów, zwane synodus, drugie – ze wszystkich opatów, zwane consilium[2]. Zgromadzenia te nie miały oznaczonych funkcji i nie ograniczały władzy biskupa[3]. Uczestnikom synodu przysługiwał tylko głos doradczy. Biskup ogłaszał na nim uchwały synodu prowincji, pobierał opłaty, prowadził także procesy sądowe. Pierwszą ustawę powszechną o synodach diecezjalnych wydał Sobór Laterański IV w 1215 r.[4] Od XIII w. spotyka się statuty synodów diecezjalnych. Sobór Trydencki utrzymał nakaz corocznego zwoływania synodu diecezjalnego, w którym powinni uczestniczyć także zakonnicy wyjęci spod władzy biskupiej[5]. Największy rozkwit działalności synodalnej przypadł na pontyfikaty Grzegorza XIII (1572-1585) i Sykstusa V (1585-1590)[6]. Synody służyły wprowadzeniu w życie reformy trydenckiej, ale ich postanowienia nie miały mocy władzy ustawodawczej, gdyż taka przysługiwała w diecezji jedynie biskupowi[7]. Nakaz o corocznym odprawianiu synodu został w następnych latach uchylony na mocy przeciwnego prawa zwyczajowego, a o częstotliwości jego zwoływania decydować miały wewnętrzne potrzeby diecezji[8]. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1917 r. w kan. 356-362 szczegółowo uregulował kwestię synodów diecezjalnych[9]. Sobór Watykański II nie przedstawił konkretnych wytycznych dotyczących synodu, wyraził tylko życzenie, „by czcigodne instytucje soborów i synodów odżyły z nową mocą, aby tym lepiej i skuteczniej można się było przyczynić do wzrostu wiary
i zachowania dyscypliny w różnych Kościołach zależnie do okoliczności czasu”[10]. Stolica Apostolska realizując postulaty Soboru, na instytucję synodu diecezjalnego zwróciła uwagę w następujących dokumentach: w 1971 r. Directorium generale de cura animarum ad usum dioecesium antistitum[11] i w 1973 r. dyrektorium Ecclesiae Imago[12].

Józef Krukowski*

W ubiegłym roku minęło dwadzieścia lat od podpisania konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską oraz piętnaście lat od jego ratyfikacji[1]. Wydarzenia te skłaniają do refleksji nad doniosłością tego wydarzenia w aspekcie historycznym i współczesnym.

Wojciech Góralski*

Ze spotkania papieża Franciszka z Trybunałem Roty Rzymskiej

        W dniu 24 stycznia 2014 r. miała miejsce inauguracja kolejnego roku sądowego Roty Rzymskiej, obchodzona po raz pierwszy za pontyfikatu Franciszka.

I

 Uroczystość rozpoczęła się od Mszy św. sprawowanej przez abp. Piotra Parolina, sekretarza Stanu, w kaplicy Paulińskiej Pałacu Apostolskiego[1]. Arcybiskupa powitał mons. Pio Vito Pinto, dziekan Roty Rzymskiej, dziękując mu za obecność i życząc skutecznego wspierania Ojca świętego w urzeczywistnianiu reformy Kościoła.