Mirosław Sitarz

W 2010 r. przeżywamy dwudziestolecie działalności Stowarzyszenia Kanonistów Polskich. Jest to okazja do spojrzenia wstecz i przypomnienia, w jaki sposób powstało SKP, jaka jest struktura, jakie są jego statutowe cele i jak w ciągu tego okresu przebiegała ich realizacja[1].

  1. Geneza Stowarzyszenia

Inicjatywa założenia Stowarzyszenia Kanonistów Polskich została podjęta w 1989 r. po wejściu w życie ustawy o stosunku państwa do Kościoła katolickiego z 17 maja 1989 r.[2] Projekt przedłożył ks. prof. Józef Krukowski podczas konferencji Sekcji Prawa Kanonicznego przy Konferencji Episkopatu Polski we wrześniu 1989 r. w Lublinie, która powierzyła mu kontynuację przygotowań.

Wypełniając ten mandat  ks. prof. J. Krukowski zaprosił zainteresowanych kanonistów z całej Polski, którzy jako Komitet Założycielski w dniu 12 listopada 1990 r. w Lublinie uchwalili statut Stowarzyszenia Kanonistów Polskich i dokonali wyboru  Zarządu.
W skład 26 osobowego komitetu założycielskiego weszli: ?Bp prof. P. Hemperek, ?Ks. dr H. Bieńkowski, Ks. dr B. Cieślak, ?Ks. prof. J. Dudziak, Ks. prof. W. Góralski, Ks. doc. E. Górecki, Ks. dr J. Gręźlikowski, ?Ks. doc. H. Karbownik, Ks. dr S. Kośnik, Ks. prof. J. Krukowski, Ks. dr J. Krzywda, Ks. mgr lic. Z. Landowski, Ks. dr F. Lempa,
?Ks. prof. M. Myrcha, Ks. dr S. Nasiorowski, ?Ks. prof. P. Pałka, Ks. prof. T. Pieronek, Ks. dr F. Przytuła, ?Ks. dr M. Rubak, Ks. mgr lic.
J. Sądej, Ks. prof. R. Sobański, Ks. doc. M. Stasiak, Ks. dr M. Szczepański, Ks. dr R. Sztychmiler, Ks. lic. J. Szubka  i Ks. dr R. Wawro.

W skład Zarząd weszli:

  1. Prezes ? Ks. prof. dr hab. Józef Krukowski
  2. Wiceprezes ? Ks. prof. dr hab. Jan Dudziak
  3. Sekretarz ? Ks. dr Ryszard Sztychmiler
  4. Członek Zarządu ? Ks. prof. dr hab. Wojciech Góralski
  5. Członek Zarządu ? Ks. dr Stefan Kośnik

Głównym celem, jaki wówczas podjął Zarząd, było uzyskanie dla Stowarzyszenia osobowości prawnej na forum kościelnym i państwowym. Efektem starań w tej sprawie była aprobata statutu Stowarzyszenia przez Konferencję Episkopatu Polski na plenarnym posiedzeniu 29 listopada 1990 r., potwierdzona przez Przewodniczącego KEP Józefa Kardynała Glempa dekretem z dnia 15 lutego 1991 r. Następnie na mocy orzeczenia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie
z dnia 15 maja 1991 r. Stowarzyszenie to uzyskało status stowarzyszenia zarejestrowanego na forum państwowym.

  1. Cel Stowarzyszenia

Stowarzyszenie posiada siedzibę w Lublinie. Prowadzi działalność na terenie całego kraju. Jego celem jest rozwój i upowszechnianie nauki prawa kanonicznego oraz budowanie wspólnoty kanonistów zaangażowanych w różnych instytucjach kościelnych w kraju i zagranicą.

Cele te są osiągane przez:

  1. wspieranie kontaktów między kanonistami i innymi pracownikami instytucji kościelnych,
  2. organizowanie sympozjów i innych form pogłębiania wiedzy przez kanonistów i pracowników instytucji kościelnych,
  3. wydawanie  biuletynu i innych publikacji,
  4. współpracę z Konferencją Episkopatu Polski, ze stowarzyszeniami kanonistów w innych krajach oraz  z instytucjami naukowymi i kościelnymi.
  5. Działalność Stowarzyszenia

Dotychczas Stowarzyszenie:

  • nawiązało współpracę ze stowarzyszeniami lub przedstawicielami kanonistów: Białorusi, Czech, Francji, Kanady, Litwy, Niemiec, Słowacji, Ukrainy, USA, Włoch i Węgier.
  • wydało 22 numery Biuletynu Stowarzyszenia Kanonistów Polskich, którego celem jest pogłębianie łączności między członkami Stowarzyszenia.
  • każdego roku na wiosnę we współpracy z oficjałem Sądu Metropolitalnego w Warszawie organizowało jednodniowy zjazd szkoleniowy dla pracowników sądów kościelnych (np. pierwsze takie spotkanie odbyło się 7 maja 1992 r. poświęcone prawnym aspektom relacji państwo-Kościół. Prawo
    a moralność
    to temat drugiego zjazdu, który odbył się 10 listopada 1992 r. W 1994 r. 24 października na zjeździe rozważne były kwestie dotyczące ochrony praw rodziny i stowarzyszeń wiernych. Przebieg procesu beatyfikacyjnego na terenie diecezji to przedmiot spotkania, które odbyło się 16 października 1995 r.). Zjazdy te przyczyniły się do zintegrowania pracowników sądów kościelnych.
  • raz w roku, w różnych miastach diecezjalnych, Zarząd Stowarzyszenia organizuje za aprobatą biskupa diecezjalnego
    i we współpracy z kanonistami tej diecezji dwudniowe sympozja naukowe na aktualne tematy związane z życiem Kościoła w Polsce i w świecie, np.:
    • Kościół-Państwo w świecie współczesnym, Lublin 1-2 marca 1993 r.
    • Akcja Katolicka w Polsce, Wrocław 10-11 września 1996 r.
    • Zdolność do małżeństwa - osobowość kandydata, Olsztyn 16-17 września 1997 r.
    • Demokratyczne państwo prawne a wartości chrześcijańskie w kulturze europejskiej. Doświadczenia i perspektywy, Lublin 24-27 września 1998 r.
    • Systemy finansowania instytucji kościelnych w Europie, Sandomierz 13-14 września 1999 r.[3]
    • Struktury terytorialne i personalne w Kościele. Zasady wzajemnej autonomii i współpracy, Przemyśl 18-19 września 2000 r.
    • Struktura i zadania kurii diecezjalnej, Warszawa-Praga 11-12 września 2001 r.[4]
    • Struktury kolegialne w Kościele partykularnym, Tarnów 17-18 września 2002 r.[5]
    • Religia i wolność religijna w Europie środkowo-wschodniej w perspektywie integracji europejskiej. Zorganizowana
      z okazji 10. rocznicy podpisania Konkordatu między Stolicą Apostolską i Polską, Lublin 1-2 września 2003 r.[6]
    • Kościół partykularny w Kodeksie Jana Pawła II, Lublin 8 grudnia 2003 r.[7]
    • Współdziałanie Kościoła i państwa na rzecz rodziny, Łomża 6-7 września 2004 r.[8]
    • Ecclesia et Status, Lublin 4 listopada 2004 r.[9]
    • Ochrona funkcji prokreacyjnej rodziny, Sandomierz 7-9 września 2005 r.[10]
    • Ochrona funkcji wychowawczej rodziny w prawie kanonicznym i w prawie polskim, Szczecin 4-5 września 2006 r.[11]
    • Zadanie nauczycielskie Kościoła wobec wyzwań XXI wieku, Radom 4-5 września 2007 r.[12]
    • Konkordat Polski w 10 po ratyfikacji, Warszawa 10 kwietnia 2008 r.[13]
    • 25-lecie promulgacji Kodeksu Prawa Kanonicznego. Obowiązywanie i stosowanie w Polsce,  Łódź 3-4 2008 r.[14]
    • Zagadnienia międzywyznaniowe w realizacji misji uświęcającej Kościoła, Częstochowa 8-9 września 2009 r.[15]
  1. Członkostwo

Stowarzyszenie składa się z członków honorowych i zwyczajnych. Członków honorowych powołuje Walne Zebranie na wniosek Zarządu za zasługi dla Stowarzyszenia. Aktualnie stowarzyszenie liczy 18. członków honorowych: Kardynał Tarcisio Bertone, Sekretarz Stanu Stolicy Apostolskiej i Jego Świątobliwości Benedykta XVI; Kardynał Józef Glemp ? Prymas Polski Senior; Kardynał Henryk Gulbinowicz ? Arcybiskup Senior Archidiecezji Wrocławskiej; Kardynał Zenon Grocholewski ? Prefekt Kongregacji Edukacji Katolickiej; Abp Józef Kowalczyk ? Prymas Polski, Metropolita Gnieźnieński; Abp Józef Michalik ? Metropolita Przemyski Obrządku Łacińskiego, Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski; Abp Francesco Coccopalmerio ? Przewodniczący Papieskiej Rady Tekstów Prawnych; Abp prof. dr hab. Andrzej Dzięga ? Metropolita Szczecińsko-Kamieński; Abp dr Władysław Ziółek ? Metropolita Łódzki; Abp dr Zygmunt Zimowski ? Przewodniczący Papieskiej Rady ds. Zdrowia; Bp prof. dr Juan Ignacio Arrieta ? Sekretarz Papieskiej Rady Tekstów Prawnych; Bp prof. dr hab. Kazimierz Romaniuk ? Biskup Senior Diecezji Warszawsko-Praskiej; Bp dr Wiktor Skworc ? Biskup Tarnowski; Bp prof. dr Sophronius Mudryj ? Biskup Senior Diecezji Grekokatolickiej w Iwanofrankowsku; Bp dr Stanisław Stefanek ? Biskup Diecezji Łomżyńskiej; Bp Antoni Dziemianko ? Sekretarz Generalny Konferencji Biskupów Białorusi; Ks. prof. dr hab. Józef Krukowski ? Prezes Stowarzyszenia Kanonistów Polskich.



[1] Funkcjonowanie SKP w pierwszym dziesięcioleciu zostało scharakteryzowane w Biuletynie SKP nr 13 (2000), s. 6-10.

[2] Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, 17 V 1989, Dz. U. 1989, nr 29, poz. 154.

[3] Systemy finansowania instytucji kościelnych w Europie. Materiały Międzynarodowej Konferencji. Sandomierz, 13-14 września 1999 r., red. J. Krukowski, Lublin 2000.

[4] Struktura i zadania kurii diecezjalnej. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej zorganizowanej w ramach obchodów Roku Prymasa Tysiąclecia przez Stowarzyszenie Kanonistów Polskich, Wydział Prawa Kanonicznego Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Wydział Nauk Prawnych Towarzystwa Naukowego KUL oraz Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Warszawsko-Praskiej (Warszawa-Praga 11-12, 09, 2001), red.
J. Krukowski, K. Warchałowski, Warszawa 2003.

[5] Struktury kolegialne w Kościele partykularnym. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej zorganizowanej przez Stowarzyszenie Kanonistów Polskich, Wydział Nauk Prawnych TN KUL i Wyższe Seminarium Duchowne w Tarnowie, Tarnów 17-18 września 2002, red. J. Krukowski, T. Rozkrut, Tarnów 2004.

[6] Kultura i prawo. Materiały IV Międzynarodowej Konferencji na temat Religia i wolność religijna w państwach Europy Środkowo-Wschodniej w perspektywie integracji europejskiej, Lublin, 1-2 września 2003, red. J. Krukowski, Lublin 2004.

[7] Kościół partykularny w Kodeksie Jana Pawła II, red. J. Krukowski, M. Sitarz, Lublin 2004.

[8] Współdziałanie Kościoła i państwa na rzecz małżeństwa i rodziny. Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej zorganizowanej przez Stowarzyszenie Kanonistów Polskich, Wydział Nauk Prawnych TN KUL i Diecezję Łomżyńską, Łomża 6-7 września 2004, red. J. Krukowski, T. Śliwowski, Łomża 2005.

[9] Ecclesia et Status. Materiały konferencyjne, red. M. Sitarz, Lublin 2004.

[10] Ochrona funkcji prokreacyjnej rodziny, red. A. Dzięga, J. Krukowski, M. Sitarz, Sandomierz 2006.

[11] Ochrona funkcji wychowawczej rodziny, red. J. Krukowski, A. Maćkowski, Szczecin 2007.

[12] Dotychczas nie zostały opublikowane materiały z tej konferencji i współorganizatorzy z diecezji radomskiej, mimo wielu próśb nie wydrukowali bardzo ciekawych artykułów, do których się zobowiązali. Ks. prof. dr hab. S. Fundowicz ponownie przyrzekł że materiały te zostaną wkrótce opublikowane.

[13] Konkordat Polski w 10 lat po ratyfikacji. Materiały z konferencji, red. J. Wroceński, H. Pietrzak, Warszawa 2008. Ponadto, w tym roku, pod patronatem Stowarzyszenia ukazała się publikacja zatytułowana: O Sanctorum Mater, red. W. Bar, L. Fiejdasz, Lublin 2008.

[14] 25-lecie promulgacji Kodeksu Prawa Kanonicznego. Obowiązywanie i stosowanie w Polsce, red. J. Krukowski, Z. Tracz, Łódź 2009.

[15] Zagadnienia międzywyznaniowe w realizacji misji uświęcającej Kościoła, red. J. Krukowski, M. Sitarz, K. Dziub, Lublin 2010.